Zielona butelka

  Edukacja ekologiczna - propozycja zajęć

Zapraszamy uczniów i nauczycieli szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych (w Łodzi i okolicach) do wzięcia udziału w warsztatach organizowanych przez ODE "Źródła" już od ośmiu lat. Zajęcia zostały przystosowane do założeń podstawy programowej poszczególnych przedmiotów i ścieżek edukacyjnych. Warsztaty są doskonałym uzupełnieniem międzyprzedmiotowych ścieżek: ekologicznej, prozdrowotnej, medialnej, regionalnej i europejskiej. Zajęcia zostały także skonsultowane z metodykami i wielokrotnie sprawdzone w praktyce. Zajęcia prowadzone są metodami aktywizującymi grupę, z wykorzystaniem technik twórczego myślenia, zajęć ruchowych, plastycznych, parateatralnych. Na naszych warsztatach uczniowie się nie nudzą, gdyż uczą się poprzez zabawę i aktywne uczestnictwo. Zajęcia dostosowane są do różnych grup wiekowych (przy tej samej tematyce stosowane są inne metody).
Ze względu na formy pracy, grupy powinny liczyć od 20 do 30 osób.
Zajęcia trwają 90 minut (dwie godziny lekcyjne). Koszt zajęć 90 minutowych wynosi 3,50 zł od osoby, nie mniej jednak niż 70 zł za grupę. W koszt wliczone są materiały do zajęć. Wybrane zajęcia mogą odbywać się w języku angielskim, wówczas koszt zajęć 90 mintowych wynosi 4,50 zł od osoby.
Trenerzy edukacji ekologicznej dojeżdżają na umówione zajęcia do Państwa szkoły.
Dysponujemy zestawem 21 różnych warsztatów wśród nich m.in. "Góra śmieci rośnie" i "Na zakupy!".
Szczegółowa oferta z opisem zajęć - tutaj.
Klasy zainteresowane prosimy o kontakt telefoniczny pod nr tel. 632 03 11 lub e-mail: edukacja@feer.edu.pl
Zapraszamy!


Edukacja ekologiczna - scenariusze zajęć

Scenariusze pochodzą ze "zbioru scenariuszy na różne okazje ekologiczne" opracowanego na zlecenie Stowarzyszenia na rzecz Ekorozwoju Agro-Group z Białegostoku. Wszystkie scenariusze dostepne są na stronie http://www.eko.pb.bialystok.pl/scenariusze

I. Zawsze czujny - czyli o ekologicznych zakupach

Cele zajęć:
- uświadomienie wpływu każdego człowieka na stan środowiska poprzez jego wybory konsumenckie
- samoocena codziennych zachowań konsumenckich
- kształtowanie postaw świadomego i odpowiedzialnego konsumenta, nauka pozytywnych nawyków
Potrzebne pomoce: papier na notatki, duże arkusze papieru, pisaki, kredki lub farby.
Czas trwania: 1 godzina lekcyjna w sklepie i 2 godziny lekcyjne w szkole.
Miejsce zajęć: duży sklep samoobsługowy oraz sale lekcyjna.
Sprzymierzeńcy: obsługa sklepu, rodzice, właściciel szkolnego sklepiku.

Podstawowe informacje:
Blisko jedna trzecia odpadów wyrzucanych w naszych domach to odpady opakowaniowe, statystyczny Polak w ciągu roku wyrzuca około 100 kg odpadów opakowaniowych. Pod względem objętości stanowią one ponad 60% odpadów domowych. Opakowaniami w rozumieniu ustawy o odpadach i odpadach opakowaniowych są "wprowadzone do obrotu wyroby wykonane z jakichkolwiek materiałów, przeznaczone do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji wszelkich produktów, od surowców do towarów przetworzonych.
Opakowania obejmują:
- opakowania jednostkowe, służące do przekazywania produktu użytkownikowi w miejscu zakupu, w tym przeznaczone do konsumpcji produktów naczynia jednorazowego użytku,
- opakowania zbiorcze, zawierające wielokrotność opakowań jednostkowych produktów, niezależnie od tego, czy są one przekazywane użytkownikowi, czy też służą zaopatrywaniu punktów sprzedaży i które można zdjąć z produktu bez naruszenia jego cech,
- opakowania transportowe, służące do transportu produktów w opakowaniach jednostkowych lub zbiorczych w celu zapobiegania ich uszkodzeniom, z wyłączeniem kontenerów do transportu drogowego, kolejowego, wodnego lub lotniczego".
Najczęściej spotykamy opakowania wykonane z papieru, tworzyw sztucznych, szkła, metalu. Często są to opakowania wielowarstwowe, złożone z różnych materiałów np. kartonik od mleka. Współczesne opakowania oprócz swej podstawowej funkcji ochronnej mają wiele innych zadań, na nich znajdują się obowiązkowe informacje o produkcie, ale przede wszystkim opakowanie jest nośnikiem reklamy. Często opakowanie odgrywa kluczową rolę w wyborze danego, a nie innego produktu. Opakowanie jest więc nie mniej ważną częścią produktu niż sam artykuł, z punktu widzenia producenta a przede wszystkim handlowca jest ono niezmiernie ważne. My, konsumenci powinniśmy być świadomi tej dodatkowej funkcji opakowań a jednocześnie zwracać szczególną uwagę na to jakim odpadem stanie się opakowanie przez nas wybrane.
Na opakowaniu umieszczone powinny być m.in. informacje o produkcie: właściwości, sposób użycia, data przydatności, wielkość, cena, adres producenta, kraj pochodzenia a także informacje o opakowaniu, materiał z jakiego jest wykonane, sposoby utylizacji. Wybierając produkty i opakowania przyjazne środowisku możemy znacznie ograniczyć wytwarzanie odpadów.

Przygotowanie:
Przed zajęciami należy uprzedzić personel sklepu, że planujemy przeprowadzić w nim lekcje oraz że do placówki przyjdzie cała klasa. Powinno się wybrać najdogodniejszą porę, kiedy w sklepie jest jak najmniej klientów.
O planowanych zajęciach, na kilka dni wcześniej, należy również poinformować uczniów. Prosimy także by przez kolejne dni notowali jakie zakupy były robione w ich domu. Na liście powinny znaleźć się zakupy codzienne zakupy (spożywcze, gospodarcze, przemysłowe) a także wszystkie większe zakupy, które ostatnio trafiły do domów uczniów.

Przebieg zajęć:
Przed wizytą w sklepie trzeba uprzedzić uczniów o jej celu oraz rozdzielić zadania. Dzielimy uczniów na dwu-trzyosobowe grupki. Korzystając z wcześniej przygotowanych list zakupów tworzymy jedno klasowe zestawienie produktów, dzielimy je na tyle części ile jest grup, np. pieczywo, nabiał, napoje, warzywa i owoce, słodycze, mydła i szampony, przetwory, proszek do prania, kawa i herbata. Uczniowie w grupkach mają za zadanie odnaleźć i sporządzić według schematu (w załączniku) notatki o produktach, które znaleźli na sklepowych półkach. Wśród opisanych towarów wybierają najlepszy pod względem ekologicznym, ekonomicznym i zdrowotnym produkt oraz najgorszy. Jedna z grup przeprowadza obserwację i wywiad z pracownikami sklepu dotyczącą reklam na terenie sklepu, towarów wyłożonych przy kasie, popularności wśród klientów własnych materiałowych toreb, możliwości zakupu toreb w sklepie, asortymentu tzw. zdrowej żywności czyli produktów z atestami ekologicznymi.
Po powrocie do szkoły grupy prezentują swoje obserwacje. Klasa weryfikuje ocenę najlepszych i najgorszych produktów.
Zastanawiamy się co zadecydowało o naszej ocenie wybranych produktów, wypisujemy na tablicy lub dużym arkuszu papieru cechy idealnych zakupów.
W trakcie planowania i robienia zakupów powinniśmy zwracać uwagę na:
- opakowania,
- bezpieczeństwo dla użytkowników,
- trwałość,
- jakość
- datę przydatności
- surowce, z których produkty są wykonane (odnawialne czy nieodnawialne, naturalne czy sztuczne),
- miejsce pochodzenia (pomyśl o: kosztach transportu, konserwantach (w owocach), wspieraniu lokalnych producentów),
- czy żywność pochodzi z upraw ekologicznych,
- czy jest bardzo przetworzona,
- czy zawiera konserwanty, barwniki i inne sztuczne dodatki.
Wypisujemy najpopularniejsze rodzaje opakowań. Zastanawiamy się jakie opakowania są najlepsze patrząc z punktu widzenia gospodarki odpadami. W czym najlepiej kupić napój (szklana butelka zwrotna > szklana butelka jednorazowa > butelka z tworzywa - PET > kartonik > puszka aluminiowa), masło, owoce, długopis, pieczywo. Które produkty można by kupować bez opakowania? Uzupełniamy dokładnym opisem opakowań listę idealnych zakupów. Zastanawiamy się co jeszcze jest ważne w trakcie zakupów ekologicznych. Uczniowie wspólnie opracowują zasady odpowiedzialnych zakupów.
Na przykład:
- Na zakupy zabieraj własną materiałową torbę lub koszyk (nie korzystaj z jednorazowych foliówek, naucz się mówić "nie").
- Kupuj "z głową", nie ulegaj bezmyślnie reklamom, promocjom, jeśli jesteś na nie podatna/y rób wcześniej listę zakupów i trzymaj się jej.
- Nie kupuj na zapas, kupuj wg potrzeb.
- Wybieraj opakowania dostosowane do twoich potrzeb np. jedno duże opakowanie zamiast trzech małych - ograniczysz ilość odpadów.
W grupach uczniowie przygotowują plakaty zachęcające do świadomego i odpowiedzialnego sposobu robienia zakupów. Każda z grup zwraca uwagę na inny aspekt zakupów. Prace, wywieszone na szkolny korytarz (najlepiej w okolicach szkolnego sklepiku), będą przewodnikiem dla innych uczniów. Po zajęciach można też wybrać się do sklepiku szkolnego, aby sprawdzić czy oferuje on produkty nie tylko smaczne, ale także zdrowe i ekologicznie zapakowane. Jeśli nie - warto namówić sprzedawcę sklepiku do sprowadzenia takich towarów i zaproponować mu przygotowanie reklam nowych produktów.
Zasady idealnych zakupów można przepisać (skserować) tak, aby uczniowie mogli zanieść ja do domu i namówić rodziców do kupowania według jej wytycznych.

Jeśli niemożliwe jest wyjście do sklepu, należy zgromadzić przykładowe produkty, np. różne napoje w różnych opakowaniach. Pomocne mogą tutaj być także oferty handlowe ze zdjęciami produktów rozsyłane przez hipermarkety.


II. Akcja! Segregacja!

Cele zajęć: - poznanie mechanizmów powstawania odpadów komunalnych
- uświadomienie wpływu każdego człowieka na stan środowiska poprzez aktywny udział w recyklingu odpadów komunalnych
- samoocena codziennych zachowań dotyczących odpadów
- kształtowanie zachowań zmierzających do świadomego, ekologicznego postępowania z odpadami oraz przeciwdziałania wytwarzaniu nadmiernej ilości odpadów
Potrzebne pomoce:
Osiem pojemników, np. kartonowych pudeł. Śmieci, jak najwięcej i jak najróżniejsze - nie zapomnijmy o starych ubraniach, za małych butach, zabawkach, złamanym krześle itp. Niektóre śmieci można zastąpić ich obrazkami. Kredki, duże arkusze papieru, sznurek.
Materiały dodatkowe:
- Co to są odpady? Sposoby utylizacji odpadów komunalnych
- Fragment raportu GUS "Ochrona środowiska w 2002 r."
- Kto jest odpowiedzialny za segregację odpadów - przykład mapy mentalnej
- Segregacja - co i gdzie wrzucić.
Czas trwania: 2-3 godziny lekcyjne, z możliwości przedłużenia na kolejne tygodnie. Miejsce zajęć: dowolne, umożliwiające pracę w grupach. Sprzymierzeńcy: dyrekcja szkoły, konserwator i woźny, władza samorządowa. Przygotowanie:
Należy zgromadzić odpowiednią ilość różnych śmieci, najlepiej tak by ich skład odpowiadał rzeczywistemu składowi odpadów statystycznego Polaka, a także przygotować pojemniki (np. kartonowe pudełka) i odpowiednio je oznaczyć symbolami lub napisami: papier, szkło, plastik, metal, aluminium, odpady organiczne, "za grosik" oraz pozostałe - na wysypisko.

Przebieg zajęć:
Zajęcia rozpoczynamy pytaniem o szacunkową ilość wytwarzanych przez uczniów i ich rodziny odpadów. Pytamy jak często opróżniany jest ich domowy kubeł na śmieci, jaki jest duży. Dokonujemy prostych obliczeń objętości śmieci przypadających na każdego członka rodziny. Zastanawiamy się czy na wsi i w mieście skład odpadów jest taki sam czy się różni, z czego to wynika. Przytaczamy aktualne danych (w załączniku) obrazujące ilość produkowanych przez Polaków odpadów komunalnych, skład odpadów przeciętnego Polaka, ilość wysypisk.
Zastanawiamy się czy w naturalnym środowisku występuje coś takiego jak śmieć i czym w ogóle są odpady. Uczniowie powinni zapamiętać, że odpadem jest każda rzecz, substancja, materiał, która jest niepotrzebna. Nawet najpiękniejsza zabawka świata, kiedy się znudzi dziecku i staje się niepotrzebna, zamienia się w śmieć. Aby zdanie zapadło w pamięć nauczyciel może wyrzucić na oczach dzieci (nie na zawsze oczywiście) swój ulubiony kubek czy długopis. W tym momencie stanie się on śmieciem. Za chwilę może tym śmieciem już nie być, wystarczy go wyjąć z kosza. Zastanawiamy się czy kosz jest najlepszym miejscem dla niechcianej książki, zabawki, słoika, wczorajszej gazety, butelki? Wypisujemy na tablicy odpowiedzi uczniów.
Co jeszcze można zrobić żeby śmieci było jak najmniej? - prosimy uczestników o podawanie pomysłów, które zapisujemy na tablicy. Gdy pomysły się wyczerpią tworzymy hierarchię postępowania ze śmieciami.
- unikanie czyli mniej kupować, kupować rozważnie, w opakowaniach ekologicznych lub bez opakowań, kupować rzeczy trwałe, wielorazowego użytku,
- używanie rzeczy wielokrotnie, niepotrzebne przekazywać innym (np. PCK, antykwariaty, koledzy),
- segregowanie i przerabianie,
- bezpieczne składowanie odpadów, których nie da się już wykorzystać.
Na pewno pojawi się tutaj opinia, że można zorganizować "Sprzątanie świata". Zastawiamy się, czy możliwe jest posprzątanie świata?
Aby unaocznić uczniom, że jest to niemożliwe, przeprowadzamy krótkie doświadczenie, które pokaże, że "Sprzątanie świata" pozwala jedynie przesunąć odpady z jednego miejsca w inne.
Na podłodze rozkładamy mapę okolic (mapa gminy, plan miasta - mapa powinna objąć miejsca gdzie zazwyczaj organizowane jest "Sprzątanie świata"). Na mapie rozsypujemy drobne śmieci: papierki, plastikowe, metalowe, szklane drobiazgi. Prosimy jednego ucznia by posprzątał okolicę. Co się jednak okazuje, zebrane odpady gdzieś trzeba położyć, nie znikają one z powierzchni ziemi. Na mapie pojawia się więc kupka odpadów - małe wysypisko. Sprzątanie świata skończyło się, mija czas, na mapie pojawiają się kolejne odpady, które znów trzeba posprzątać. Nasze wysypisko powiększa się. Cały proces powtarzamy jeszcze kilka razy. Wysypisko zajmuje coraz więcej miejsca. Pytamy uczniów czy udało się posprzątać świat?
Doświadczenie można przeprowadzić także w wersji globalnej. Na podłodze układamy sznurek tak by powstało duże koło (średnica 2-3 m) - Ziemia. Na Ziemi pojawiają się ludzie, a wraz z nimi śmieci. Rozsypujemy przygotowane wcześniej odpady, mieszkańcy Ziemi starają się je uprzątnąć, ale nie mogą wyrzucić ich poza okrąg. Gromadzą je więc w jednym miejscu. Śmieci pojawia się coraz więcej. Ziemi nie da się posprzątać.
Pytamy uczniów co ziemianie mogliby zrobić? Wracamy do wcześniej przygotowanej hierarchii postępowania z odpadami. Jednym z jej elementów jest recykling. Przypominamy uczniom, że w Polsce z ogromnej ilości ok. 13 mln ton wytwarzanych rocznie w Polsce odpadów 96,7% trafia na wysypiska, a tylko 1,2% jest wyselekcjonowanych i przetwarzanych (dodatkowo 2% jest kompostowanych).
Dzielimy uczniów na grupy, w których przygotowują zestawienie zalet i ograniczeń różnych sposobów zagospodarowywania odpadów: składowania, selektywnej zbiórki oraz kompostowania. Po zaprezentowaniu wyników prac grup zastanawiamy się, kto jest odpowiedzialny za tak niski stopień wyselekcjonowania i wykorzystania surowców wtórnych oraz jakie działania należałoby podjąć by ten stan poprawić. Wyniki prac zapisujemy w postaci mapy mentalnej (przykład w załączniku).
Jednym z problemów związanych z segregacją jest brak wiedzy na ten temat. Także uczniowie mają problemy z prawidłowym segregowaniem odpadów. Jak wiadomo najlepszą metodą nauki, jest nauka przez doświadczenia, dlatego kolejnym etapem zajęć będzie praktyczna nauka segregacji odpadów. Rozstawiamy w klasie odpowiednio oznaczone pudełka (szkło, papier, metal, plastik, aluminium, odpady organiczne, "za grosik", pozostałe - na wysypisko). Wysypujemy wszystkie zgromadzone wcześniej śmieci lub wręczmy po kilka sztuk każdemu uczestnikowi lub grupom i prosimy, żeby je posegregowali. Ważne jest aby wyjaśnić rolę pudła z napisem "za grosik". Jest to miejsce na te wszystkie rzeczy, które bez większych przeróbek i napraw można komuś przekazać: np. zeszłoroczne podręczniki, ubrania z których wyrośliśmy, zabawki, przeczytane czasopisma, słoiki na przetwory, meble itp.
Gdy wszystkie śmieci zostaną już posegregowane sprawdzamy czy udało się tego dokonać prawidłowo. Częste błędy to wkładanie odpadów niebezpiecznych np. baterii do pojemnika na metal lub na wysypisko, a prawidłowo powinny być składowane osobno. Do pojemnika na papier trafiają kartoniki od napojów (powlekane folią i aluminium) lub inne powlekane papiery, zeszyty ze zszywkami, czy do pojemnika na szkło butelki z metalowymi zakrętkami czy szyby. Po wyjaśnieniu wszystkich niejasności i ewentualnych poprawkach uczniowie przygotowują plakaty zachęcające do segregacji, ale przede wszystkim informujące o tym jak prawidłowo się do tego zabrać. W tym celu uczniowie w grupach opracowują plansze dotyczące wybranych grup odpadów.
Dodatkowym elementem zajęć może być przygotowanie szkolnego systemu segregacji. Jeśli w okolicy szkoły znajdują się odpowiednie pojemniki, wystarczy w klasach i na korytarzu przygotować odpowiednio oznaczone kosze, najlepiej wraz z instrukcją korzystania. Aby projekt odniósł sukces konieczne będzie przeprowadzenie akcji informacyjnej w szkole, np. apel, wystawa, zajęcia przeprowadzone we wszystkich klasach.
Jeśli w okolicy szkoły nie jest prowadzona selektywna zbiórka odpadów można napisać list do władz samorządowych by takie pojemniki zakupiły, skontaktować się z firmą odbierającą odpady lub znaleźć punkty skupu surowców wtórnych i tam odnosić zebrane odpady, a w szkolnym ogródku wybudować kompostownik.
 
Zielona butelka
kampania konkurs sklepy poradnik edukacja prawo kontakt